Makam Atölyesi


Makam Atölyesi|özlem taner|cavit murtezaoğlu

Arapça bir sözcük olan makam; şan, mertebe, derece anlamına gelir.1Makam, müzikte gezi, değişim ve aktarma terimidir.

Makamlar her bölgede kuruluş ve yapı itibariyle farklılık gösterir. Makam sadece aralık ve ses düzeni değil içindeki isimlendirilmiş ve isimlendirilmemiş teknikler açısından da karakterize olur.

Dünyada müzik eserleri aralık itibariyle iki büyük gamda icra edilmektedir:

  1. Büyük gam; Majör
  2. Küçük gam; Minör

Uzak ve Ortadoğu’da bu aralıklardan farklı olarak nota sayıları ve mesafeleri açısından pek çok farklılık taşıyan makam formunu gelişmiş ve günümüze kadar gelmiştir. Makamlar sadece esas tonu belirtmez, bir dizi ses üzerinde nağme ile birçok müzik tekniğini barındırır. Safiyettin Urmevi’ye göre nağme, bir avazdır ki insan doğası ona eylemlidir.

Her bir makamda redif bir esas ve temel oluşturur. Redifler Öz, Bağ ve Bağcıklardan oluşmaktadır.

Eski dönemlerden Safiyettin Urmevi, Abdülkadir Merağei gibi müzikologlardan eserler kalmış fakat bugün gündemde olan makamların aralık ve icra tarzı çok yakın dönemlerde tasarım yapıldığı için kadim değildir.

Makamların oluşum tarihi ve oluşum mekânı hakkında güvenilir kaynak bulunmamaktadır. Her millet bu manevi sermayeyi kendi adına kaydetmek çabasında olmuştur. Devletlerin desteklediği müzisyenler makamları isimlendirerek kendilerine ait olduğunu kanıtlamaya çalışmışlardır. Bu sorunlar yüzünden öz, bağ ve bağcıkların ismi de bugün coğrafyalarda farklılık göstererek şaibeli görünmekte ve bizi bu konuyu yeniden araştırmaya mecbur etmektedir.

Makamlar ayrıca psikoloji alanında da faydalanılan bir müzik tarzı olmuştur. Osmanlı arşivlerinde de rastlayabileceğimiz malumata göre makamlar duygu olarak kategorize edilmiş ve psikolojik hastalıklarda tedavi amaçlı kullanılmıştır. Bu kategorize makamları sadece ses aralıkları açısından ele alarak yapılmıştır. Hâlbuki makamların etkisi sadece ses aralıkları ile değil form teknikleri, şiir yapısı gibi birçok etkenin tasarımıyla mümkündür. Her bir makamın duygusunu sadece bir duygu başlığı altında ele almak doğru değildir ve sonuç vermez.

Makamları birçok konu başlığı ile ele almak mümkündür:

  1. Makamların Tarihi
  2. Makamların Coğrafyası
  3. Makamların Frekans Oluşumu
  4. Makamlarda Şiir Çeşitleri
  5. Makamların Redifleri
  6. Makmlarda Ritim
  7. Makmlarda Formlar
  8. makamlarda Avazın Önemi
  9. Makam Felsefesi
  10. Makam ve İnsan

Kaynakça

  • Arapça sözlük, Seyyid Mustafa Tabatabai s572
  • Jean During, Ehli Hak geleneğinde, musiki ve irfan, s325
  • Safieyddin ürmevi-kitabül edvar fi musiki, birinci bölüm s7

Makam Çalışmarı

Top